Pembelajaran Tanpa Sempadan: Kisah Kolaborasi Bersama SMK Sultanah Engku Tun Aminah
Pandemik COVID-19 telah mengubah landskap pendidikan secara drastik. Bilik darjah yang dahulunya menjadi ruang utama interaksi antara pendidik dan pelajar kini berkembang melangkaui sempadan fizikal. Dalam fasa endemik pasca COVID-19, pengalaman tersebut meninggalkan satu persoalan penting: bagaimanakah pembelajaran berasaskan komuniti dapat terus dilaksanakan secara bermakna apabila interaksi bersemuka tidak lagi menjadi satu-satunya pilihan?
Persoalan inilah yang menjadi titik permulaan kepada sebuah pengalaman pembelajaran bersama komuniti SMK Sultanah Engku Tun Aminah.
Apabila Ilmu Keluar dari Bilik Kuliah
Pembelajaran Sains Komputer bukan sekadar memahami konsep, teori dan teknologi. Nilai sebenar ilmu terserlah apabila pengetahuan tersebut dapat digunakan untuk menyelesaikan masalah, membantu masyarakat dan menghasilkan perubahan dalam situasi sebenar.
Berlandaskan pemikiran tersebut, seramai 27 orang pelajar universiti telah menyertai sebuah projek Pembelajaran Servis bersama komuniti. Mereka membawa pengetahuan yang diperoleh melalui pembelajaran formal ke ruang yang lebih autentik — berinteraksi, berkongsi pengetahuan dan melaksanakan aktiviti bersama komuniti sekolah.
Namun, pelaksanaannya mempunyai cabaran tersendiri.
Dalam situasi endemik pasca COVID-19, aktiviti Pembelajaran Servis tidak dapat bergantung sepenuhnya kepada pendekatan bersemuka. Kekangan masa, lokasi dan keperluan menyesuaikan kaedah interaksi menuntut pendekatan yang lebih fleksibel.
Daripada melihat keadaan ini sebagai halangan, teknologi dijadikan sebagai jambatan yang menghubungkan universiti dengan komuniti sekolah.
Dua Ruang, Satu Pengalaman Pembelajaran
Projek ini menggabungkan dua bentuk interaksi — secara dalam talian dan secara bersemuka.
Melalui pendekatan hibrid, sebahagian komunikasi, perkongsian dan penyelarasan aktiviti dapat dilakukan menggunakan medium teknologi, manakala pertemuan bersemuka memberi peluang kepada peserta membina hubungan serta melaksanakan aktiviti secara lebih dekat bersama komuniti.
Teknologi dalam konteks ini bukan sekadar alat untuk menggantikan pertemuan fizikal. Sebaliknya, teknologi menjadi sebahagian daripada reka bentuk pembelajaran yang membolehkan pengalaman Pembelajaran Servis diteruskan merentas batas ruang.
Inilah yang menjadikan pendekatan hibrid begitu signifikan.
Pembelajaran tidak lagi terikat kepada satu tempat, manakala khidmat kepada komuniti tidak lagi bergantung kepada satu bentuk interaksi.
Daripada Teori kepada Realiti
Bagi 27 pelajar universiti yang terlibat, projek ini membuka ruang untuk mereka melihat Sains Komputer daripada perspektif yang berbeza.
Pengetahuan yang dipelajari tidak berhenti pada nota, tugasan atau penilaian akademik. Sebaliknya, mereka berhadapan dengan situasi sebenar yang memerlukan mereka menghubungkan pengetahuan teoritikal dengan aplikasi praktikal.
Dalam proses tersebut, pembelajaran berlaku dalam pelbagai dimensi.
Mereka bukan sahaja menggunakan pengetahuan berkaitan teknologi, tetapi turut belajar bagaimana berkomunikasi dengan komuniti, bekerjasama dalam pasukan, menyesuaikan penyampaian mengikut situasi serta menyelesaikan cabaran yang muncul sepanjang pelaksanaan projek.
Pengalaman seperti ini sukar diperoleh hanya melalui pembelajaran konvensional di dalam bilik kuliah.
Pembelajaran Servis akhirnya menjadikan komuniti sebagai sebahagian daripada ekosistem pembelajaran.
SMK Sultanah Engku Tun Aminah sebagai Rakan Pembelajaran
Penglibatan SMK Sultanah Engku Tun Aminah memberikan dimensi yang lebih bermakna kepada projek ini.
Sekolah bukan sekadar lokasi pelaksanaan aktiviti atau penerima manfaat. Sebaliknya, komuniti sekolah menjadi rakan pembelajaran yang membolehkan pelajar universiti memahami bagaimana pengetahuan dan kemahiran Sains Komputer boleh diterjemahkan mengikut keperluan dunia sebenar.
Hubungan dua hala ini penting kerana Pembelajaran Servis yang bermakna bukan berasaskan konsep universiti memberi, komuniti menerima.
Sebaliknya, kedua-dua pihak belajar antara satu sama lain.
Pelajar universiti berkongsi pengetahuan dan kemahiran yang dimiliki, sementara pengalaman bersama komuniti memberikan mereka perspektif, cabaran dan pembelajaran baharu yang tidak semestinya ditemui melalui kandungan akademik.
Daripada hubungan tersebut, wujud satu bentuk penciptaan nilai bersama antara universiti dan komuniti.
Teknologi sebagai Penghubung, Bukan Penghalang
Pengalaman pasca COVID-19 mengajar dunia pendidikan bahawa teknologi tidak seharusnya dilihat hanya sebagai penyelesaian sementara ketika pertemuan bersemuka tidak dapat dilakukan.
Teknologi mempunyai potensi yang lebih besar.
Apabila digabungkan secara terancang dengan aktiviti bersemuka, teknologi mampu membentuk satu ekosistem Pembelajaran Servis yang lebih fleksibel, inklusif dan berdaya tahan.
Pendekatan hibrid membolehkan proses interaksi bersama komuniti bermula sebelum pertemuan fizikal, diteruskan ketika aktiviti bersemuka dan dikembangkan selepas program selesai.
Dengan kata lain, pertemuan mungkin mempunyai tempoh tertentu, tetapi pembelajaran dan hubungan yang terbina tidak semestinya berakhir apabila program tamat.
Lebih daripada Sebuah Projek
Pada akhirnya, projek bersama SMK Sultanah Engku Tun Aminah membawa satu mesej yang lebih besar tentang masa hadapan pendidikan.
Sebanyak 27 pelajar universiti, sebuah komuniti sekolah dan gabungan ruang fizikal serta digital telah menunjukkan bahawa pembelajaran boleh berlaku dalam pelbagai bentuk apabila teknologi, ilmu dan keperluan masyarakat dipertemukan melalui reka bentuk pembelajaran yang sesuai.
Pembelajaran Servis hibrid memberikan peluang kepada pelajar untuk menjadi lebih daripada sekadar penerima ilmu.
Mereka menjadi pengguna ilmu, penyelesai masalah, rakan komuniti dan pencipta nilai.
Daripada skrin komputer kepada pertemuan bersemuka, daripada teori kepada aplikasi, dan daripada bilik kuliah kepada komuniti — setiap pengalaman membentuk kefahaman bahawa ilmu mempunyai nilai yang jauh lebih besar apabila dapat memberi manfaat kepada orang lain.
Kerana pada akhirnya, kejayaan pendidikan bukan hanya tentang apa yang kita tahu.
Ia juga tentang bagaimana ilmu yang kita miliki dapat digunakan untuk mencipta perubahan yang bermakna kepada masyarakat.
The second interview was completely different. It was in 2017, the first day of Le Pen’s official presidential campaign.
— The New York Times
